Veel mensen kennen de polonaise vooral als feestelijke groepsdans op bruiloften, carnaval of studentendansen. Maar het idee dat deze dans typisch Brabants zou zijn, klopt niet — de polonaise heeft een rijke dansgeschiedenis die teruggaat tot de aristocratische hoven van Polen.
Van volksdans naar hofdans
De polonaise vindt zijn oorsprong in traditionele Poolse dansvormen uit de 16e en 17e eeuw. Oorspronkelijk heette de dans chodzony, wat “de wandelende dans” betekent: een langzame processiedans waarin koppels statig door de ruimte bewegen.
In de loop van de 17e en 18e eeuw werd deze volksdans opgenomen in de aristocratische cultuur van Europa. Daar kreeg hij de naam polonaise (van het Franse danse polonaise, letterlijk “Poolse dans”) en werd hij gebruikt als opener van balzalen en hofdansen op koninklijke feesten.
Ondertussen is de polonaise, of een vorm ervan, te vinden over de hele wereld. Op Cuba werd bijvoorbeeld de Conga gedanst, wat zelfs leidde tot een verbod op de polonaise. De dans kon namelijk nogal eens uit de hand lopen.
Kenmerken van de dans
Als dans is de polonaise verrassend ceremonieel in vergelijking met sommige andere volksdansen. We herkennen natuurlijk allemaal de dansers die in een processie achter elkaar lopen, vaak met eenvoudige stappen in een marcherende pas. In de Poolse traditie leidt een koppaar de groep, en kunnen dansers figuren vormen zoals een “tunnel” waar anderen doorheen gaan.
Een dansvorm voor iedereen, los van ervaring, omdat de basisstappen relatief vrij en sociaal van aard zijn.
UNESCO-erkenning
Recent kreeg de polonaise internationale erkenning: in 2023 is de dans opgenomen op de UNESCO-lijst van immaterieel cultureel erfgoed, als een levend cultureel gebruik dat mensen samenbrengt en belangrijke sociale gebeurtenissen markeert.
In Polen is de polonaise nog steeds prominent aanwezig bij grote evenementen. Zo opent de dans vaak een middelbare schoolbal, bruiloft, nieuwjaarsfeest of een nationale viering.
